Za każdą liczbą stoi człowiek. Jak wykorzystać dane w HR i podejmować lepsze decyzje

Za każdą liczbą stoi człowiek. Jak wykorzystać dane w HR i podejmować lepsze decyzje

Praca Senior People Partnera w giełdowym fintechu przypomina trochę rolę tłumacza. Po jednej stronie stołu siedzą Zarząd i Dyrektorzy, dla których naturalnym językiem są wskaźniki, trendy, wyniki i raporty finansowe. Po drugiej – zespoły, ich emocje, motywacje, doświadczenia i cała ta nieprzewidywalna ludzka natura. Obie strony mówią o tej samej organizacji, ale często używają zupełnie innych dialektów.

Jak je ze sobą połączyć w firmie takiej jak XTB, gdzie tempo jest wysokie, a orientacja na wyniki wpisana w DNA? Czasy, kiedy w HR mogliśmy powiedzieć na spotkaniu: „mam wrażenie, że atmosfera w zespole X siada”, bezpowrotnie minęły. W dojrzałym fintechu sama intuicja nie wystarczy.

Jeśli People Partner chce mieć realny wpływ na decyzje biznesowe, musi potrafić rozmawiać językiem biznesu. A jednym z jego najważniejszych elementów są dane: metryki, wskaźniki efektywności, trendy i coraz częściej analiza kosztów utraconych możliwości. Ale jest tu jeden haczyk. Dane świetnie pokazują, co dzieje się w organizacji. Znacznie gorzej radzą sobie z odpowiedzią na pytanie: dlaczego. I właśnie na styku tych dwóch światów widzę największą wartość roli People Partnera.

Ten artykuł jest dla osób pracujących w HR Business Partneringu, People Partneringu i zespołach HR, które chcą mocniej wejść w rozmowę biznesową. Pokażę, jak wykorzystuję dane do diagnozowania problemów, jak przekładać wskaźniki HR na język biznesu oraz dlaczego analiza danych powinna być dopiero początkiem, a nie końcem pracy z organizacją.

Mój ulubiony język? KPI

Dawno wyrośliśmy z roli HR jako funkcji, która przede wszystkim reaguje na problemy, wspiera operacyjnie managerów i gasi pojawiające się kryzysy. Dzisiejszy People Partnering to funkcja biznesowa. W naszej codzienności wykresy i KPI nie służą do ozdabiania slajdów – to precyzyjna nawigacja i konkretny kierunek. 

W firmie rozwijającej się w takim tempie jak XTB dane towarzyszą nam praktycznie na każdym kroku. W HR mierzymy naprawdę sporo: efektywność rekrutacji, budżety szkoleniowe, poziom zaangażowania, rotację czy wyniki procesów. Spośród tych wszystkich metryk mam jednak swoje ulubione. Są to te twarde wskaźniki, które najszybciej pokazują, co rzeczywiście dzieje się wewnątrz zespołu i pozwalają People Partnerowi przejść od przeczucia do konkretnej diagnozy.

Rotacja to nie jedna liczba

Nie wystarczy powiedzieć: „rotacja wzrosła”. Odejście odejściu jest nierówne. Dlatego rozróżniamy regrettable attrition, czyli utratę kluczowego talentu, lidera czy eksperta, której konsekwencje mogą bezpośrednio uderzyć w projekty i wyniki od non-regrettable attrition, czyli naturalnej zmiany w zespole, kiedy rozstanie z pracownikiem nie oznacza dla organizacji utraty kluczowych kompetencji. To rozróżnienie całkowicie zmienia rozmowę.

Podobnie działa probation outcome, czyli wynik oceny pracownika po okresie próbnym. To nie jest tylko informacja o tym, czy dana osoba „się sprawdziła”. To również twardy sygnał dotyczący jakości naszego onboardingu i tego, jak trafnie potrafimy ocenić kompetencje już na etapie rekrutacji. I właśnie dlatego dane są tak przydatne – pomagają nam zadać lepsze pytania.

Co zmienia się, kiedy zamiast „mam wrażenie” pojawia się liczba?

Wyobraźmy sobie, że obserwuję zespół, w którym coraz częściej słyszę sygnały o przeciążeniu i niezadowoleniu. Mogę powiedzieć: „Mam wrażenie, że w dziale X atmosfera siada i ludzie myślą o odejściu.” Ale mogę też najpierw sprawdzić dane.

Jeżeli widzę, że regrettable attrition wzrosło o 12% w skali kwartału, a wraz z tym tracimy kluczowe kompetencje, które mogą w perspektywie półrocza zagrozić realizacji celów, moja rozmowa z biznesem wygląda już zupełnie inaczej. Nie przychodzę wtedy z opinią, a z konkretną  diagnozą i propozycją działania:

„W dziale X odnotowaliśmy wzrost regrettable attrition o 12% w skali kwartału. Tracimy kluczowe kompetencje, co w perspektywie półrocza może zagrozić dowożeniu celów. Proponuję zweryfikować obciążenie zadaniami w zespole.”

To samo dotyczy onboardingu. Zamiast powiedzieć: „Chyba mamy problem z wdrażaniem nowych osób w dziale Y.” Sprawdzam, co pokazują dane. Jeżeli widzę, że odsetek ocen poniżej oczekiwań po okresie próbnym wzrósł z 5% do 18%, mamy już konkretny sygnał. Może on wskazywać na problem z onboardingiem albo jasnością celów. Wtedy rekomendacja również staje się konkretna: zmiana procesu onboardingu, być może wprowadzenie rotacyjnej roli Buddiego oraz stałych check-inów po pierwszym i drugim miesiącu, które pozwolą wcześniej zweryfikować realizację celów.

Różnica jest zasadnicza. W pierwszym wariancie proszę biznes o uwagę. W drugim stawiam diagnozę i proponuję rozwiązanie. Rozmowa przestaje być rozmową o odczuciach, a staje się rozmową o faktach, ryzyku i możliwych działaniach.

Nie czekaj do końca roku: Quarterly Performance Review

W szybko skalującym się fintechu nie ma zbyt wiele miejsca na zgadywanie, czy organizacja zmierza we właściwym kierunku. Zwłaszcza jeśli mówimy o performance. Unikanie trudnych pytań dotyczących wyników nie sprawia, że problemy znikają. Najczęściej tylko przesuwa je w czasie.

Dlatego jednym z kluczowych procesów w naszej codziennej pracy HR w XTB jest Quarterly Performance Review (QPR). Co kwartał robimy transparentne „sprawdzam” z efektywności i realizacji celów.

Dlaczego co kwartał? Bo trzy miesiące to wystarczająco dużo czasu, żeby zobaczyć trend, ale jednocześnie wystarczająco krótko, żeby nadal móc coś skorygować. Roczny proces może powiedzieć nam, że coś poszło nie tak, natomiast QPR daje szansę zareagować, zanim będzie za późno. I ta sama zasada powinna dotyczyć inicjatyw HR.

Nie każda inicjatywa HR zasługuje na drugie życie

W HR bardzo łatwo uruchomić projekt. Trudniej odpowiedzieć sobie później na pytanie, czy rzeczywiście był potrzebny. Dlatego po wdrożeniu inicjatywy warto podejść do niej dokładnie tak samo, jak podchodzimy do innych decyzji biznesowych. Zadać trzy proste pytania:

  1. Czy przyniosła mierzalny efekt biznesowy? Na przykład: spadek rotacji, krótszy onboarding albo wzrost określonych kompetencji.
  2. Czy wymaga modyfikacji? Być może rozwiązanie działa, ale nie w takim zakresie albo nie w taki sposób, jak zakładaliśmy.
  3. A może powinniśmy z niego zrezygnować? Jeżeli dane pokazują, że inicjatywa przede wszystkim pochłania czas, a nie przynosi wartości, nie powinniśmy bać się jej zamknąć. Nie każda inicjatywa, którą rozpoczęliśmy, musi trwać wiecznie.

Ale człowiek to nie komórka w Excelu

I tutaj pojawia się największa pułapka pracy z danymi. Mogłoby się wydawać, że idealny People Partner powinien zamknąć się w pokoju z arkuszem kalkulacyjnym, dashboardem BI i analizować kolejne wykresy. Tylko że wykres może nam bardzo precyzyjnie powiedzieć CO się dzieje. Prawie nigdy nie powie nam DLACZEGO.

Wskaźniki są trochę jak lampki kontrolne w samochodzie. Jeśli zapala się czerwona kontrolka i widzimy nagły wzrost rotacji, wiemy, że coś wymaga naszej uwagi. Ale sam wykres nie powie nam, co jest przyczyną. Czy problemem jest styl zarządzania lidera? Brak perspektyw rozwoju? Wynagrodzenie? A może przeciążenie wynikające ze złego oszacowania zasobów? Dlatego prawdziwa praca People Partnera zaczyna się dokładnie w tym momencie, kiedy kończy się wykres.

Co robić, kiedy dane pokazują anomalię?

Dla mnie ten proces składa się z trzech kroków.

Po pierwsze: zauważ anomalię. Może to być nagły wzrost rotacji, spadek wyników w QPR albo niepokojąca zmiana w innych wskaźnikach.

Po drugie: idź do ludzi. Rozmawiaj 1:1. Rób stay interviews. Przyglądaj się dynamice zespołu. Porozmawiaj z managerem. Nie czekaj, aż problem pojawi się w exit interview.

Po trzecie: wróć do biznesu z pełnym obrazem. Nie tylko z wykresem i nie tylko z opinią pracownika, ale z diagnozą sytuacji i propozycją planu naprawczego. Emocje bez danych mogą być w biznesie lekceważone, ale dane bez empatii i kontekstu również niewiele nam powiedzą.

High performance, ale nie za wszelką cenę

Z mojej codziennej pracy z Zarządem i kadrą menedżerską wynikają trzy zasady, które pomagają mi budować wysoką efektywność bez wykańczania ludzi.

Pokaż matematykę „ludzkich kosztów”

Menedżerowie doskonale rozumieją rachunek zysków i strat. Dlatego kiedy mówimy o problemach ludzi, warto umieć pokazać również ich biznesowy koszt.

  • Ile kosztuje organizację utrata kluczowego pracownika?
  • Ile czasu zajmie znalezienie zastępstwa?
  • Ile kosztuje rekrutacja i onboarding?
  • Jak długo nowa osoba będzie dochodzić do pełnej efektywności?
  • A co dzieje się z produktywnością zespołu w międzyczasie?

Pokazanie tych konsekwencji w liczbach często otwiera oczy szybciej niż jakakolwiek teoria.

Przesuń ciężar z feedbacku na feedforward

Analizowanie odejścia pracownika w momencie składania wypowiedzenia jest działaniem po fakcie. O wiele większą wartość może mieć wcześniejsze sprawdzanie, co dzieje się z pracownikiem i jego dopasowaniem do roli. Dlatego warto badać sytuację już na pierwszych etapach – po pierwszym i drugim miesiącu pracy. Pytanie nie powinno brzmieć wyłącznie: „Co poszło nie tak?” Powinno również brzmieć: „Co możemy zrobić teraz, żeby sytuacja za kilka miesięcy wyglądała lepiej?”

Mierz efektywność, dbając o bezpieczeństwo psychologiczne

High performance nie oznacza presji dla samej presji. Za wysokimi wymaganiami powinny iść odpowiednie narzędzia, jasne cele oraz środowisko, w którym ludzie mogą mówić o błędach i problemach bez obawy, że samo ich zgłoszenie stanie się powodem do szukania winnych. Błędy powinny być traktowane jako źródło nauki. Nie jako automatyczny powód do wskazywania winnego. Bo trudno budować wysoką efektywność w środowisku, w którym ludzie przede wszystkim próbują chronić się przed konsekwencjami popełnienia błędu.

Trzy filary nowoczesnego People Partneringu

Praca na styku potrzeb Zarządu, wyzwań managerów i codzienności zespołów to sztuka ciągłego balansowania. Jeśli miałabym podsumować, co decyduje o tym, czy People Partner jest naprawdę skuteczny i traktowany serio, wskazałabym na trzy filary.

Bądź partnerem biznesowym, nie tylko HRowym

Polub dane tak samo, jak ludzie z Controllingu czy BI. Zanim pójdziesz na rozmowę z C-levelem, przeanalizuj nie tylko rotację. Sprawdź koszt wdrożenia pracownika, średni czas osiągnięcia pełnej efektywności czy realny wpływ braku obsady w zespole na dowożenie projektów. Nie chodzi o to, żeby People Partner stał się analitykiem finansowym. Chodzi o to, żeby rozumiał, co liczby oznaczają dla biznesu.

Kiedy potrafisz mówić językiem finansów, potencjalnych kosztów i ryzyk biznesowych zaczynasz współdecydować. Wiarygodność People Partnera buduje się nie tylko na znajomości ludzi, ale również na znajomości cyfr i zrozumieniu modelu biznesowego firmy.

Pamiętaj o człowieku za wykresem

Za każdym skokiem wskaźnika i każdym gorszym wynikiem w QPR stoi konkretny człowiek i jego historia. Dane są świetnym narzędziem, ale są kompasem, a nie gotową odpowiedzią. Pokazują, gdzie w organizacji coś zgrzyta. Nie powiedzą nam automatycznie, dlaczego.

Dlatego rola People Partnera zaczyna się tam, gdzie kończy się wykres. Kiedy widzisz anomalię, wejdź w rolę detektywa. Rozmawiaj z ludźmi, zanim złożą wypowiedzenie. Nie czekaj na exit interview. Rób regularne stay interviews z kluczowymi osobami i pytaj wprost: „Co dziś najmocniej hamuje Cię w pracy?” albo „Co sprawiłoby, że zaczniesz rozglądać się za czymś innym?”

Wyłapuj wczesne sygnały przeciążenia. Jeżeli widzisz, że spada jakość komunikacji w zespole albo nagle rośnie liczba zwolnień lekarskich, nie traktuj tego wyłącznie jako pojedynczych zdarzeń. To mogą być mikro sygnały problemu, który później zobaczysz w statystykach rotacji.

Pracuj z liderem w trybie wsparcia, nie kontroli. Zamiast przychodzić do managera z komunikatem: „Twój zespół ma słabe wyniki”, zmień narrację na: „Widzę, że wyniki spadają. Przeanalizujmy razem, skąd to wynika i jak mogę Ci pomóc to wyprostować.” Wysoka kultura wyników działa tylko wtedy, gdy pamiętamy, że cele biznesowe dowożą ludzie, a nie słupki w Excelu.

Miej odwagę być niezależnym głosem

People Partner nie powinien być ani osobą, która bezrefleksyjnie przytakuje Zarządowi, ani adwokatem pracowników występującym przeciwko managerom. Jego rolą jest wnosić perspektywę, której inni mogą nie widzieć. Jeżeli dane i obserwacje pokazują, że ambitny, ale nierealny cel kwartalny może zniszczyć kluczowy zespół, trzeba mieć odwagę powiedzieć to głośno dyrektorowi. Nie bój się zaproponować własnego rozwiązania. Mówienie prawdy biznesowi w oparciu o argumenty, a nie emocje, jest jedną z największych wartości, jakie People Partner może wnieść do organizacji.

Dane budują wiarygodność. Ale nie wystarczą

Twarde dane dają HR-owi wiarygodność w rozmowach z Zarządem. Same wskaźniki to jednak za mało. To empatia, umiejętność słuchania i trafna diagnoza sytuacji decydują o tym, czy nasze rekomendacje będą traktowane poważnie. Bez tego łatwo sprowadzić rolę People Partnera do raportowania, generowania wykresów i komentowania kolejnych dashboardów. A przecież nie o to chodzi.

Siła People Partnera tkwi w umiejętności zachowania obiektywizmu. Z jednej strony potrafisz zatrzymać nietrafioną decyzję managera, pokazując jej finansowe konsekwencje. Z drugiej – potrafisz obronić zespół, kiedy same metryki nie oddają pełnego kontekstu jego pracy.

Liczby budują pozycję w biznesie. Ale to odwaga do stawiania trudnych pytań, umiejętność słuchania i zrozumienie ludzi sprawiają, że HR wnosi do organizacji realną wartość.

Bo najlepszy People Partner nie wybiera między danymi a ludźmi. Potrafi rozmawiać o ludziach za pomocą danych, ale nigdy nie zapomina, że za każdą liczbą stoi człowiek.

Oferty pracy

z 

Senior People Partner

Jestem Senior People Partnerem w XTB z wieloletnim doświadczeniem w HR Business Partneringu i zarządzania kapitałem ludzkim. Swoją praktykę zawodową budowałam tworząc i wdrażając strategie HR w dynamicznie rozwijających się organizacjach (m.in. XTB, Tpay czy ARC Europe Polska). W codziennej pracy koncentruję się na budowaniu dojrzałej kultury organizacyjnej, wspieraniu kadry menedżerskiej oraz realizowaniu strategicznych celów biznesowych. Bliskie jest mi podejście oparte na danych - wierzę, że mierzalne KPI w HR są kluczem do budowania realnej wartości dla biznesu i efektywnego rozwoju zespołów. Prywatnie wyznaję zasadę, że sukcesu nigdy nie zdobywa się w pojedynkę. Jestem optymistką, która w każdej sytuacji szuka rozwiązań, a nie przeszkód.

Czytaj także